Farklı Kayaç Cinslerinin Oluşum Süreçleri (Magmatik, Tortul, Metamorfik)

Farklı kayaç cinslerinin oluşum süreçleri uzun bir zaman alırken tabi ki türüne göre değişiklik gösterdiğini unutmamak şarttır.

Her zaman yer kabuğunun sabit kalmaması ve değişim içinde olması dikkat çeken bir durumdur. Özellikle bu durum dinamik yapısını net olarak göstermektedir. Bunun yanı sıra zaman içinde birçok farklı kayaç ortaya çıkmaktadır. Sıcaklığa maruz kalmaları oluşumda öne çıkarken detaylar içerikte.

Püskürük (Magmatik) Kayaçlar Hangi Süreçlerle Meydana Gelir?

Magmatic olanlar her zaman çok merak edilmektedir. Farklı kayaç cinslerinin oluşum süreçleri çerçevesinde detaylara bakalım. Özellikle yer kabuğunun çok derin kısımlarında ortaya çıkar. Bunun yanı sıra magmanın soğumasının sonrasında oluştuğunu unutmayınız.

Tabi ki magma çok yüksek bir sıcaklıkta erimiş olan değişik kayaçlardan sonra oluşur. Buna ek olarak soğuma hızı ise burada çok büyük bir öneme sahiptir. Çünkü direkt olarak kayacın yapısı üzerinde etkilidir. Elbette burada yeryüzünün altında soğuma işlemine maruz kalanlar vardır. Özellikle bunlara iç kayaçlar adı verilmektedir.

Lavların soğumasının ardından dış püskürük olarak bilinen kayaçlar burada ortaya çıkmaktadır. En belirgin özelliklerinden birisi ise kristali andıran yapılarıdır. Zaten bunun öne çıktığını görmek mümkündür. Bunun yanı sıra çok dayanıklı bir yapıları vardır. Aynı zamanda sert olduklarını bilmek gerekmektedir.

Hiçbir şekilde içinde fosil söz konusu değildir. Dünyada yerkabuğunun en temel yapısı olan taşlar işte bunlardır. Tabi ki bunların haricinde her türlü volkanik faaliyet ile olan ilişkileri de söz konusudur. Dünyanın ilk oluşum dönemlerinden beri vardır. Bundan dolayı en eski oluşumlardan birisidir.

Derinlik (İç) Püskürük Kayaçlar Yer Kabuğunda Nasıl Şekillenir?

Farklı kayaç cinslerinin oluşum süreçleri ile alakalı olarak iç püskürük olanlar da öne çıkmaktadır. Yavaş yavaş magmanın çok derin bölgelerde soğumasının ardından oluşmaktadır. Şu özellikleri söz konusudur;

1. Her zaman çok uzun bir zaman alan soğuma süresi vardır. Bundan dolayı büyük kristaller dikkat çekmektedir.
2. Bunun yanı sıra yapılarının çok dayanıklı ve sert olduğunu eklemek gerekmektedir.
3. Özellikle homojen bir görünümleri mevcuttur.
4. Doğrudan olacak şekilde yeryüzüne çıkmaları gibi bir durum ise söz konusu değildir.

Buna ek olarak zaman içinde aşınma yaşanır. Erozyon sonrasında bunun görülmesi tabi ki mümkündür. Yer kabuğunun çok alt olarak tabir edilen katmalarında yer almaktadır. İnşaat sektöründe kullanımı yaygındır. Genellikle birçok kişi tarafından süs taşı şeklinde tercih edilmektedir. Isı kaybının her zaman yavaş olması dikkat çekmektedir. Jeolojik zaman ölçütleri içinde oluştuğunu da unutmayınız.

Dış Püskürük (Volkanik) Kayaçlar Yeryüzünde Nasıl Ortaya Çıkar?

Farklı kayaç cinslerinin oluşum süreçleri her zaman ilgi çeken bir konu olmasının yanı sıra dış püskürük olanlara da bakmak gerekmektedir. Yeni yer kabuğunun derinliklerindeki magma üzerinden oluşur. İlgili yapı belli bir süre içinde yeryüzüne doğru çıkmaktadır. Bunun ardından soğuma işlemi başlar. Ancak ilgili soğuma süreci her zaman lav halinde iken gerçekleşmektedir.

Bunun yanı sıra soğumanın çok hızlı olması en temel özelliklerinden birisidir. Yapısına baktığımızda ise camsı olduğunu görmekteyiz. Özellikle küçük kristaller de bunun bir parçası olarak dikkat çekmektedir. Her zaman gözenekli olan bir yapısı vardır. Volkanik olarak bilinen patlamalarla direkt olan bir ilişkisi mevcuttur.

Her zaman yeryüzündeki farklı şekillerin oluşmasında bunun çok büyük bir rolünün bulunduğunu unutmayınız. Bazen bunun sonrasında yapısı hafif olan kayaçlar da oluşmaktadır. Elbette değişik renk seçenekleri karşımıza çıkmaktadır. Çok kısa bir zaman dilimi içinde meydana gelmektedir. Dünya üzerinde en yaygın olduğu yerler volkanik alanlardır.

Farklı Kayaç Cinslerinin Oluşum Süreçleri Tablosu

Kayaç Cinsi	Temel Süreç	Ayırt Edici Özellik
Püskürük	Soğuma ve aynı zamanda katılaşma burada en temel süreçtir.	Kristalli bir yapısı vardır. Bu ise en çok ayırt edici özelliğidir.
Derinlik Püskürük	Yavaş soğuma özelliğine sahiptir.	Her zaman temel ayırt edici özelliği büyük kristallerin olmasıdır.
Dış Püskürük	Hızlı soğuma ardından ortaya çıkmaktadır.	Küçük kristaller şeklindedir. Bunu hemen görmek mümkündür.
Tortul	Sıkışma ve çimentolanma gibi temel süreçler söz konusudur.	Katmanlı yapı özellikle burada dikkat çekmektedir.
Başkalaşım	Isı ve basınç kaynaklı olacak şekilde ortaya çıkar.	Yapısal değişim diğerlerinden bunu ayırmaktadır.

 

Tortul (Sedimanter) Kayaçlar Zaman İçinde Nasıl Birikir?

Farklı kayaç cinslerinin oluşum süreçleri her zaman değişik birçok kayacı karşımıza çıkmaktadır. Tortul bunlardan birisidir. Sedimanter ise bunun bir diğer adıdır. Buna göre çok önceden zaten var olan kayaçların parçalanmasının ardından ilgili süreç başlamaktadır. Tabi ki burada hem kimyasal hem de fiziki ayrışma çok büyük bir etkiye sahiptir.

Özellikle taşınan malzemelerin belli bir zaman dilimi içinde birikmesinin ardından ise tortular ortaya çıkmaktadır. Bu da temel özelliklerinden birisidir. İlgili süreç her zaman devam etmektedir. Çünkü zaman içinde sıkışma yaşanır. Buna ek olarak çimentolanmanın gerçekleşmesi de dikkat çekmektedir.

Her zaman en temel özelliklerinden birisi çok katmanlı olan bir yapısının bulunmasıdır. İçeriğinde bazen fosil olması ise çok normal bir durumdur. Yapısının çok yumuşak olduğunu unutmayınız. Birçok farklı coğrafi şeklin taban kısmında oluşması dikkat çekmektedir. Bunların arasında ise akarsu, deniz ve son olarak ise göl vardır.

Özellikle yeryüzü şekillerinin oluşması noktasında belirleyici bir etkisi vardır. Geniş alanlara yayıldığını ise unutmayınız. Buna ek olarak birçok farklı konu hakkında ve geçmişe dair her zaman bilgi vermektedir. Canlı yaşamı ve eskiden yaşanan iklim koşulları bunun en iyi örnekleri arasında bulunur. Dünyanın tüm kıtalarında bulunur.

Buna göre Türkiye bunların arasında yer almaktadır. Hem İç Anadolu hem de Toroslar işte bunun en iyi örneklerinden ikisidir. Kiltaşı, kireçtaşı ve kumtaşı gibi farklı örnekleri mevcuttur. Bunun yanı sıra Kuzey Amerika, Afrika ve tabi ki Avrupa kıtalarında yer alması da dikkat çekmektedir. İlgili birçok ülkede öne çıkan bir kayaç cinsidir.

Başkalaşım (Metamorfik) Kayaçlar Hangi Koşullarda Değişime Uğrar?

Metamorfik yani başkalaşım kayaçlara da bakmak gerekmektedir. Bu da mevcut olan kayaçların değişime uğramasının ardından görülmektedir. Bunun yanı sıra iki temel parametre burada etkilidir. Bunlardan birisi basınç iken diğeri ise tabi ki çok yüksek olan sıcaklık değerleridir.

Özellikle kayaç erimez burada farklı olarak yapısında birtakım değişiklikler ortaya çıkmaktadır. Bunun yanı sıra kristal olan yapısının her zaman yeniden şekillenmesi en temel özelliklerinden birisidir. Genellikle iki farklı kayaç üzerinden bunun oluşumu söz konusudur. Birisi tortul iken diğeri ise püskürük ismiyle bilinmektedir.

Genel olarak yer kabuğunun her zaman en derin olan kısımlarında oluşması temel bir diğer özelliğidir. Bundan dolayı dayanıklılık artmaktadır. Aynı zamanda çok sert bir yapısının bulunduğunu da eklemek gerekmektedir. Bunun yanı sıra içeriğinde hiçbir şekilde fosil veya bunun gibi maddeler yoktur.

Elbette yapısının diğer özelliklerine de bakalım. Genellikle çok büyük bir kısmında damarlı olan yapı vardır. Bazılarında ise bandı andıran şekillerin bulunması en karakteristik özelliklerinden birisidir. Çok uzun bir zaman alan jeolojik farklılıkların ve süreçlerin bir sonucudur.